PAPER ID:IJIM/Vol. 10 (VII)November/75-86/11

AUTHOR:  ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ (सरबजीत कौर)

TITLE : ਰਾਬਿੰਦਰ ਮਸਰੂਰ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ : ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਸਰੋਕਾਰ

ABSTRACT : ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਬਿੰਦਰ ਮਸਰੂਰ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮਸਰੂਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਤੁਰਨਾ ਮੁਹਾਲ ਹੈ’ ਅਤੇ ‘ਝੀਲ ਦੀ ਚੁੱਪ’ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਿਰੋਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਦੇ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਟਕਰਾਅ, ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਬੜੀ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਪੇਪਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਸਰੂਰ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਪਰੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ।

KEYWORDS : ਰਾਬਿੰਦਰ ਮਸਰੂਰ, ਗ਼ਜ਼ਲ , ਸੰਵੇਦਨਾ, ਸਰੋਕਾਰ , ਆਧੁਨਿਕਤਾ,  ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ।

Click here to download Fulltext

Download the Certificate of Author